Η αξία των εργαλείων και των ανταλλακτικών των μηχανημάτων που χρησιμοποιούνται από τις επιχειρήσεις και τους ελεύθερους επαγγελματίες, αποσβένεται εξ ολοκλήρου (100%) εντός της χρήσης κατά την οποία χρησιμοποιήθηκαν ή τέθηκαν σε λειτουργία. Ιδιαίτερα επισημαίνεται ότι δεν υπολογίζονται, και αν υπολογισθούν δεν αναγνωρίζονται φορολογικά, αποσβέσεις, επί των οικοπέδων. Εάν σε οικόπεδο ευρίσκονται κτίσματα (γραφεία, διαμερίσματα, αποθήκες, καταστήματα κ.λπ.) πρέπει να διαχωρισθεί η αξία αυτών από την αξία του οικοπέδου. Αποσβέσεις θα διενεργηθούν μόνο επί της αξίας των κτισμάτων.

Επειδή το 2012 είναι έτος αναπροσαρμογής της αξίας των ακινήτων (Ν. 2065/1992), υπογραμμίζουμε ότι οι αποσβέσεις υπολογίζονται επί της νέας αναπροσαρμοσμένης αξίας (31/12/2012).

Τέλος, για την λογιστική απεικόνιση των αποσβέσεων, σε βιβλία Γ’ κατηγορίας εφαρμόζεται η έμμεση μέθοδος (Γ.Λ. Σχέδιο), ήτοι: χρεώνεται ο λογαριασμός 66. ΑΠΟΣΒΕΣΕΙΣ ΠΑΓΙΩΝ ΕΝΣΩΜΑΤΩΜΕΝΕΣ ΣΤΟ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΟ ΚΟΣΤΟΣ με τους ανάλογους δευτεροβάθμιους και τριτοβάθμιους, για να έχουμε την αναγκαία πληροφόρηση, και πιστώνεται ο λογαριασμός του παγίου, του οποίου διενεργούμε την απόσβεση, όμως με υποχρεωτικό δευτεροβάθμιο, αυτόν που αντιπροσωπεύει τον αντίθετό του (αρνητικό), ήτοι: 11.99 Αποσβεσμένα κτίρια, 12.99 Αποσβεσμένα Μηχανήματα, 13.99 Αποσβεσμένα Μεταφορικά Μέσα κ.λπ. Ακολουθεί η ανάλυση σε τριτοβαθμίους, ανά πάγιο ή κατηγορία παγίου. Στην Β’ κατηγορία  (ΕΣΟΔΩΝ-ΕΞΟΔΩΝ), τα πάγια και οι αποσβέσεις τους, παρακολουθούνται σε ιδιαίτερο χώρο του βιβλίου.

Νίκος Σγουρινάκης
[email protected]

ΠΕΡΙΟΔΙΚΟ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΗ

Οι παραπάνω ποσοστιαίοι συντελεστές  προβλέπονται από το ΠΔ 299/2003 και αναφέρονται σε ετήσια βάση λειτουργίας του παγίου. Μικρότερο χρονικό διάστημα του έτους λαμβάνεται με τόσα δωδέκατα όσοι είναι οι μήνες που χρησιμοποιήθηκε ή λειτούργησε το πάγιο. Θεωρείται ολόκληρος μήνας, αυτός εντός του οποίου ξεκίνησε ή τερματίσθηκε η λειτουργία του παγίου. Σημειώνουμε ότι το ως άνω  ΠΔ, ορίζει κατώτερο και ανώτερο συντελεστή για κάθε κατηγορία παγίου. Η επιχείρηση ή ο ελεύθερος επαγγελματίας, μπορούν να επιλέξουν τον ένα ή τον άλλο συντελεστή ή ακόμη και κάποιον ενδιάμεσα σε αυτούς, με την προϋπόθεση ότι θα είναι ακέραιος και θα εφαρμόζεται ο ίδιος για όσα χρόνια προκύπτουν, σε σχέση πάντα με την φορολογική απόσβεση του παγίου περιουσιακού στοιχείου.

Ο φορολογικός νόμος καθιερώνει τη σταθερή μέθοδο απόσβεσης σε ετήσια βάση. Προαιρετικά, ο επιτηδευματίας μπορεί να εφαρμόσει την φθίνουσα μέθοδο απόσβεσης, αλλά μόνο για καινούργια μηχανήματα ή μηχανολογικό - τεχνικό εξοπλισμό παραγωγής για τις βιομηχανικές, βιοτεχνικές, μεταλλευτικές, λατομικές και τις μικτές επιχειρήσεις αυτών και με την προϋπόθεση ότι δεν θα αλλάξει την επιλεγείσα μέθοδο, για όσα χρόνια λειτουργεί το πάγιο. Συνεπώς, ο ελεύθερος επαγγελματίας, αλλά και η εμπορική επιχείρηση, εφαρμόζουν υποχρεωτικά την σταθερή μέθοδο απόσβεσης των παγίων τους. Παράδειγμα, ελεύθερος επαγγελματίας υποκείμενος στον ΦΠΑ, αγόρασε εξοπλισμό γραφείου (έπιπλα κ.λπ.) αξίας κτήσης 1.500 ευρώ (+ ΦΠΑ 23%), την 25/4/2011 (ημερομηνία τιμολογίου). Εφόσον τα πάγια αυτά τέθηκαν άμεσα σε λειτουργία, η  φορολογική τους απόσβεση  θα αρχίσει να υπολογίζεται από τον μήνα Απρίλιο του 2011, ήτοι για εννέα μήνες, εντός του πρώτου έτους χρησιμοποίησής τους. Στο ΠΔ 299/2003, αναζητούμε τον σωστό συντελεστή απόσβεσης: κατώτερος 15% και ανώτερος 20%. Έστω ότι επιλέγεται ο ανώτερος.

Απόσβεση: 1.500,00 Χ 20% Χ 9 / 12 = 225,00€
 

Επισημαίνεται  ότι πάγιο ή τμήματα παγίου που συγκροτούν ενιαία λειτουργία, αξίας κτήσης μέχρι 1.200 €, είναι δυνατόν να αποσβεσθούν εφ’ άπαξ (100%), εντός του έτους στο οποίο αποκτήθηκαν και τέθηκαν σε λειτουργία. Ο επιτηδευματίας, σε κάθε περίπτωση, έχει το δικαίωμα της επιλογής, είτε της εφαρμογής του προβλεπόμενου συντελεστή, είτε την ολοσχερή απόσβεση (100%) του παγίου.

Περαιτέρω, από τις σχετικές διατάξεις προβλέπεται ότι οι νέες επιχειρήσεις, κατά τις τρεις πρώτες διαχειριστικές χρήσεις, μετά την πρώτη, εντός της οποίας έκαναν έναρξη εργασιών και άρχισαν την παραγωγική λειτουργία τους, έχουν τη δυνατότητα (προαιρετικά) να μη διενεργήσουν αποσβέσεις σε κανένα από τα πάγια περιουσιακά τους στοιχεία ή να διενεργήσουν αποσβέσεις με συντελεστές μειωμένους κατά 50%, αυτών που προβλέπονται από το ΠΔ 299/2003. Εφ’ όσον επιλέξουν αυτή τη διάταξη, θα την ακολουθήσουν και για τις τρεις χρήσεις. Σημειώνεται ότι κατά την πρώτη χρήση θα εφαρμόσουν τους κανονικούς συντελεστές του ΠΔ 299/2003. Την τριετία της μειωμένης διενέργειας αποσβέσεων (κατά 50%) ή της μηδενικής διενέργειας, έχουν και τα νέα υποκαταστήματα υφισταμένων επιχειρήσεων. Για την εφαρμογή όλων των ανωτέρω είναι αδιάφορο το αντικείμενο εργασιών των νέων επιχειρήσεων (εμπορία, παραγωγή ή παροχή υπηρεσιών).

Στις φορολογικές διατάξεις αναφέρεται ότι η διενέργεια των αποσβέσεων κατ’ έτος είναι υποχρεωτική. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι εάν ο επιτηδευματίας δεν διενέργησε απόσβεση σε κάποιο πάγιο, ή εφάρμοσε χαμηλότερο συντελεστή από τον προβλεπόμενο, ενώ αυτό χρησιμοποιήθηκε κανονικά, δεν έχει δικαίωμα να υπολογίσει την απόσβεση αυτή σε επόμενη χρήση. Παράδειγμα, αξία κτήσης 100.000€, συντελεστής απόσβεσης 10%, ημερομηνία αγοράς 1.1.2009. Σταθερή απόσβεση 1ου έτους: 100.000 X 10% = 10.000 €. Απόσβεση 2ου έτους: 100.000 X 10% = 10.000 €. Αν κατά το 3ο έτος (για διάφορους λόγους) δεν διενεργηθούν αποσβέσεις, δεν παρέχεται η δυνατότητα στην επιχείρηση ή στον ελεύθερο επαγγελματία στο 4ο έτος, να παρουσιάσει αποσβέσεις δύο ετών (δηλ. 20.000 €). Εάν επιθυμεί να «διορθώσει» τις αποσβέσεις του παγίου αυτού, θα πρέπει οι 10.000 € του 3ου έτους, να αναμορφωθούν στην παρουσίαση των φορολογητέων αποτελεσμάτων, του 4ου έτους, ως λογιστική διαφορά.